Một Sa Pa…mờ sương

Tôi đến Sa Pa đầu tháng 12. Cái rét đậm vẫn dùng dằng chưa tới, bầu trời  còn đầy nắng . Ở xứ sở xa mờ này thật lạ. trời hanh khô và nắng vàng nhạt như tiết cuối thu, nắng chan hòa là thế mà sao vẫn thấy cái khô khan buốt giá của tiết trời. Nếu cứ đi lại ngoài sân, ngoài đường , người còn vương nắng núi đồi nên cảm thấy ấm áp dễ chịu, nhưng chỉ cần vào trong nhà vài phút, cái lạnh cứ toát dần làm chân tay buốt giá đến tê cóng.

 Tôi cũng đã đến Đà Lạt với khoảng thời gian đủ cho tôi cảm nhận được  hương vị rất riêng của sứ xở mù sương này. Thành phố bình yên, không ồn ào với những con đường nghiêng nghiêng dốc,  và đặc biệt không thấy ai mặc quần áo dân tộc thiểu số đi trên phố. Còn ở đây thì khác hẳn, Sa Pa ồn ã với những tà áo đủ các sắc mầu dân tộc thiểu số. Cũng vẫn tà áo ấy, cũng vẫn những viền váy nhiều nếp gấp lượn của người Mông ấy mà sao trông cứ nhẹ bẫng đi với cảm giác hẫng hụt. Cũng đúng thôi khi hàng hóa Trung Quốc tràn gập, giá cả trôi nổi bọt bèo thì tìm đâu thấy những mặt hàng thổ cẩm chính cống dệt bằng tay nữa. Mọi cái đều khác xa những tướng tượng với những ai chưa từng đặt chân đến Sa Pa,

 Tôi có hai người bạn thân , một đứa đang sống nơi xa với những mùa đông đầy băng giá. Một đứa cứ mải mê những công việc và luôn thầm nhủ sẽ có một lần đến được với Sa Pa để ngắm tuyết rơi. Chắc hắn cứ nghĩ Sa Pa vào mùa đông rét lắm và vắng lắm. Nhưng «  rét lắm » thì đúng, còn « vắng lắm » thì sai, bởi trước kia mỗi phiên chợ người ta người mới xuống phố để đi chơi hoặc mua bán một lần. Còn bây giờ, tất cả hầu như đều bị thương mại hóa... Rất đông những người tụ tập lại thành nhóm ngồi bất kỳ ở chỗ nào, Trong số đó đông nhất là những bé gái  từ 9-15 tuổi , sau đó là những phụ nữ đã luống tuổi và cả những bà già, hễ thấy khách là họ xúm lại  « tiếp thị » níu kéo khách để bán hàng. Nhiều em chỉ mượn cớ bán hàng để lang thang theo khách ngoại quốc hết ngày này, đêm kia, làm phiên dịch, đưa

đường cho khách thăm thú, luồn lách hết bản này bản nọ để rồi khách cho ăn, cho uống, cho tiền. Tôi đã chứng kiến các em nói chuyện với hai người Anh và một người Áo thành thạo, tự tin như người cùng bản nói chuyện với nhau bằng thứ tiếng Anh nhanh như gió. Mắt tôi như hút vào những khuôn mặt còn gây thơ  «măng sữa », về đêm rét thế mà mặt em nào cũng hồng hào dù trên người chỉ mặc bộ quần áo dân tộc mỏng manh. Thế mới biết trên con đường kiếm kế sinh nhai, đồng tiền quả có sức hút mãnh liệt, và cái gì rồi sẽ là nguy cơ đe dọa cả cộng đồng người dân tộc thiểu số ở Sa Pa.

 Ngay cả CHỢ TÌNH ở đây không những đêm mà chiều nào cũng có.  Một chiều, thấy một đôi trai gái ngồi tự tình trên vách đá với vẻ mộng mơ, khi giơ máy ảnh  định chụp thì...bụp -  một cái dù được bật bung ra, che kín chỉ còn chừa một bàn tay với ba ngón cụp xuống, ngón tay trỏ và gón cái dâng cao, chuyển động vân vê mà bất cứ ông tây hay ông ta nào cũng đều hiểu đó là động tác ...sỉa tiền mới được chụp hình .

 Tôi tha thẩn đi giữa cái mù mờ của sương, cái cập quạng của dáng chiều và cái ồn ào của chợ., vừa vui vừa buồn. Vui vì được nghe điệu khèn, điệu hát, giọng đùa nhau rôm rả giữa trai thanh gái lịch, được thấy vẻ đẹp hoang sơ, huyền bí của đêm cao nguyên mù sương nơi đây, buồn vì những điều mà anh bạn cùng đi cho tôi là...vớ vẩn... Cứ muốn tin rằng : Những gì tôi thấy và cảm nhận chỉ là nhất thời lo cho cuộc sống mưu sinh khi cuộc sống còn thiếu thốn hó khăn, do hoàn cảnh cơ nhỡ đưa đẩy mà thôi

                            SaPa   12 / 2010

MỘT SỐ HÌNH ẢNH VỀ HỒ NÚI CỐC

                                  NỖI  NHỚ !

Tôi cất tiếng khóc chào đời ở một ngôi làng bên một dòng sông. Hay nói chính sác hơn là được sinh ra ở làng Phượng Nhỡn nằm bên dòng Lục Đầu Giang, nơi hội nguồn năm con sông hợp lại chảy xuôi về Phả Lại.

       Làng Phượng Nhỡn hay còn ngọi là Phượng Nhãn là một địa danh rất nổi tiếng của nhiều thế kỷ trước, nó là  nơi duy  nhất để dàn tuyến phòng thủ, tập kết quân lương của bọn người phương bắc tràn xuống chuẩn bị vượt sông đánh chiếm Thăng Long. Còn ông cha ta  muốn đập tan âm mưu sâm lược của địch cũng phải tìm cách vượt sông, đánh chiếm lấy căn cứ nổi giữa đồng chiêm chũng gập nước này.

       Kỷ niệm về quê hương  tuổi ấu thơ của tôi thật đẹp nhưng cũng rất hãi hùng... Những buổi lộng gió được theo các anh chị ra bờ sông thả diều hay ăn trộm bí đỏ ở bãi bồi cuối làng,  ăn trộm không phải để dùng mà chỉ đơn giản làm thuyền. Quả bí được phạt đi nửa non đủ chở một đứa ngồi trong đó, bọn còn lại bám chung quanh tha hồ vùng vẫy , bơi lội.

Đặc trưng của các làng bên sông là nhà nào cũng có một bến tắm riêng, và một trong những bến đó được gọi là bến làng bởi bến đó rộng hơn, bờ có độ dốc thoải hơn và dưới lòng sông nhiều  cát hơn, có lẽ vì thế lên người nghánh nước, người tắm đông hơn.  Chẳng biết tự lúc nào tôi đã thuộc câu thơ:“ Hỡi con sông đã tắm cả đời tôi...”với tất tấm tình. Đúng vậy, những ai nhà ở bên sông  mới biết hết cái thú tắm sông. Những ngày hè  oi bức không một làn gió, không một gợn mây,  hàng tre mệt mỏi xóa tóc đứng im lìm bên bến,  thế mà chiều về lại lao sao hát lời du cùng làn gió nam hây hẩy, dòng sông phản chiếu nắng chiều cứ ánh lên, dát đầy những vảy vàng, vảy bạc. Bến làng đầy ắp tiếng nói cười, tiếng té nước khi được vùng vẫy với sông, tiếng vỗ quần áo bồm bộp tạo lên một không gian rất riêng của vùng bến nước

 Quê tôi có mùa nước sớm bởi những trận mưa to vào trung  tuần  tháng năm hay cuối tháng năm ( âm lịch ) mà người dân vùng chiêm chũng gọi là “nước cá đẻ”  ngập sấp xếnh các bãi nghể quang làng, từng đàn cá dưng, cá diếc…theo con nước tràn lên bãi để đẻ. ầm ỹ nhất vẫn là những đàn cá gáy, trong cơn “si tình”chúng lao  lên những vùng nước cạn hở cả vây, lượn vòng, cắn nhau vật đuôi tung tóe nước. Có đàn đông hơn chục con. Không cần dụng cụ, những người “sát cá”dùng tay cũng bắt được chúng. Mùa nước cá đẻ,  bếp nhà nào cũng thơm lừng bởi các món rán hay rim với tương từ cá. Thời gian này, dân quê tôi tất bật chạy đua với thời gian không kẻ ngày đêm để thu hoạch hoa mầu ngoài đồng, bởi cuối con nước cá đẻ là lũ tràn về. Dòng lũ của năm con sông hợp lại thật ghê gớm. Nhưng mạnh nhất, hung dữ nhất vẫn là con lũ từ Trũ tràn về, đỏ quạch phù xa, dòng lũ réo lên ùng ục,  cuốn theo cả cây rừng, những bè ngỗ, nứa bị vỡ mảng

từ phía thượng nguồn. Tiếng trống, tiếng mõ, tiếng kêu ý ới dường như càng làm nước dềnh lên nhanh hơn. Tất cả đều bị chìm dần trong nước...Chỉ còn những đám rác, đám bèo là nổi cứ xoay tròn theo xoáy nước mà trên đó bám cơ man kiến và chuột. Một làng ven sông trù phú, xanh mướt những vườn chuối rặng tre... Tất cả đều bị nước nhấn chìm ...

       Tôi xa quê  không phải như câu thơ: “ Chúng tôi lớn lên mỗi người một ngả.../ Kẻ sớm hôm cày cuốc ngoài đồng/ Tôi cầm súng xa nhà đi kháng chiến”. Mà là di cư theo lệnh của nhà nước. Di dân cả làng.

       Giờ đây, sống bình yên trong góc núi,  không còn sợ cảnh hãi hùng mỗi khi lũ về. Các con  đều đã khôn lớn trưởng thành nhưng lòng tôi khôn nguôi nhớ về nơi chôn rau cắt rốn lên mỗi khi có dịp, tôi thường dắt các con về lại chốn sưa, dầu cho làng cũ bây giờ chỉ còn là dải đất chạy dài ven sông, không một mái nhà, không một bóng cây,  để chỉ cho chúng biết đây là đâu?

 Đứng trước dòng sông với lòng khắc khoải, cứ định đưa hai tay lên mồm làm loa để được ngọi to hai tiếng ...Đò ơi !

                                             Tháng 11 năm 2011

Nỗi dauDoxin

Những người lính tóc bạc hoa niên

Đã chiến đấu suốt một thời trai trẻ

Chiến tranh qua đi tưởng nỗi đau vơi nhẹ

Mà sao nhức nhối tim mình

Tan giặc dã vợ đón chồng về

Háo hức lùa tay vào nỗi nhớ

Mê say chờ những cơn mưa mùa hạ

Mà sao đứt đoạn hững hờ

Gương mặt trẻ trong sáng gây thơ

Cứ xỉn vàng với nụ cười méo mó

Câu hát ầu ơ nặng nỗi đau dòng họ

Dị dạng sơ sinh những đứa trẻ tật nguyền

" Diễn biến hòa bình "đế quốc Mỹ tuyên truyền

Với những nhân quyền  nặng lòng nhân ái

Chất độc da cam lầu năm góc kia để lại

Thế giới

nhân quyền

Mặn chát nỗi đau?

10-2011